Gambino

Εδώ και μία βδομάδα περίπου, το νέο βίντεο-κλιπ του Childish Gambino, κατά κόσμον Donald Glover, έχει προκαλέσει φρενίτιδα στα social media. Ποιoς είναι ο λόγος, αυτή τη φορά, για τόσον θόρυβο; Οι αλληγορίες και οι συμβολισμοί που παρουσιάζει το βίντεο σχετικά με τη κουλτούρα των Αφροαμερικανών, το ρατσισμό, το φαίνεσθαι και το είναι. Τον Glover,  τον γνώρισα μέσα από τη σειρά Community. Έπειτα, ο ηθοποιός έγινε και δημιουργός της σειρά Atlanta. Η σειρά έχει κέρδισε δύο χρυσές σφαίρες το 2017 (καλύτερης κωμωδίας και καλύτερου ηθοποιού), ενώ έχει πάρει και δύο Emmy για καλύτερη σκηνοθεσία και πρώτου ανδρικού (Glover και τα δύο). Σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσει μάλιστα το πολυαναμενόμενο (αλλά χαμηλών προσδοκιών) Solo: A Star Wars Story όπου παίζει τον Lando Carlissian.

Gambino
Εικόνα από imdb

Ο Glover, παρόλα αυτά, είναι και μουσικός κι εμάς αυτή η πλευρά της προσωπικότητάς του θα μας απασχολήσει. Παρακάτω, θα κάνουμε ένα σημειολογικό ταξίδι στο video clip του κομματιού «This is America», την σκηνοθεσία του οποίου ανέλαβε ο πάλαι ποτέ συνεργάτης του Glover, Hiro Murai. Προτού ξεκινήσουμε σιγά-σιγά την ανάλυση, οφείλετε να κάνετε δύο πράγματα. Πρώτον, να δείτε το video clip. Δεύτερον, να ξαναδείτε το βίντεο, αλλά αυτή τη φορά να προσέξετε τι συμβαίνει πίσω από τον τραγουδιστή, στο βάθος.

Αφού, λοιπόν, κάνατε αυτά τα δύο βήματα, θα ξεκινήσουμε την αποκωδικοποίηση:

Στοιχείο 1: Η αποθήκη

Το μέρος όπου εξελίσσεται όλη η δράση του βίντεο είναι μία άδεια αποθήκη η οποία, όλως περιέργως, είναι κατάλευκη… Μήπως θέλει να υποδηλώσει ότι όλα διαδραματίζονται, μα κυρίως παράγονται και ελέγχονται από το λευκό status quo; Ορισμένοι παρατήρησαν, επίσης, ότι ο χώρος αυτός μπορεί να προσιδιάζει σε σωφρονιστικό ίδρυμα, ένα μέρος όπου στερεοτυπικά «ανήκουν» οι έγχρωμοι των διαφόρων γκέτο.

Στοιχείο 2ο: Η εμφάνιση του τραγουδιστή

Ο Childish Gambino εμφανίζεται γυμνός από τη μέση και επάνω φορώντας μόνο δύο σειρές από χρυσές αλυσίδες και ένα απλό γκρι παντελόνι. Σχετικά με τις αλυσίδες κυκλοφορούν διάφορες υποθέσεις για τον συμβολισμό τους. Άλλοι μιλάνε για τον Kunta Kinte από το αμερικανικό μυθιστόρημα του Άλεξ Χάλεϋ, Roots: The Saga of an American Family, άλλοι για τον νιγηριανό τραγουδιστή Fela Kuti, ενώ το γυμνό το στυλ γενικά αποδίδει έναν φόρο τιμής στον κωμικό Richard Pryor. Σχετικά με το παντελόνι, όμως, ειπώθηκε οτι παραπέμπουν σε ορισμένες στρατιωτικές εμφανίσεις (δείτε τα tweets παρακάτω).

Gambino
Εικόνα από Huffington Post

Στοιχείο 3ο: Ο κιθαρίστας

Στις 7 Μαΐου ο σκηνοθέτης Justin Simien, o οποίος είναι υπέυθυνος για τη σειρά Dear White People*, ανήρτησε διαδοχικά tweets τα οποία τιτλοφόρησε ως «ερωτικό γράμμα» προς το This is America. Σε αυτά τα μηνύματα, έκανε δύο σοβαρές παρατηρήσεις. Πρώτον, θεώρησε τον μουσικό Calvin the Second, ως τον πατέρα του Trayvon Martin, ενός αφροαμερικανού εφήβου που σκοτώθηκε το 2012 στη Φλόριντα από τα πυρά του George Zimmerman (κοινοτικός φρουρός). Η παρανόηση, ωστόσο, έγινε αντιληπτή κι επισημάνθηκε.

                                      *Με αφορμή αυτό το άρθρο κάθισα και είδα τη πρώτη σεζόν (η δεύτερη                                             μόλις ξεκίνησε). Η σειρά είναι εξαιρετική θα έλεγα και παρουσιάζει με                                               οξυδέρκεια την νοοτροπία που χαρακτηρίζει την αφροαμερικαανική                                                   νεολαία σήμερα (συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής ταυτότητας και                                           το παρελθόν που αυτή φέρει).

Στοιχείο 4ο: Jim Crow

Δεύτερον, παρατήρησε τη στάση του τραγουδιστή, αλλά και τις εκφράσεις του (γουρλωτά μάτια κ.ο.κ), και μας σύστησε (τουλάχιστον σε εμάς στην Ελλάδα που δεν έχουμε επαφές με το περιβάλλον αυτό), στη μορφή του Jim Crow (δείτε το tweet παρακάτω). Χαρακτηριστικά αναφέρει: «Ο Jim Crow ξεκίνησε ως απλή ψυχαγωγία δημοφιλούς κουλτούρας εις βάρος των ελευθερωμένων σκλάβων της Αμερικής και έγινε το μέσο της καταπίεσής τους. Ο όρος «Jim Crow» έγινε τόσο υποτιμητικός, το απαρτχάιντ της χώρας αυτής που χωρίζει τους Αφρικανούς και τους απογόνους τους από τους λευκούς Αμερικανούς».

O Jim Crow είναι πραγματικά κάτι τόσο ρατσιστικό και εξευτελιστικό, που σε αναγκάζει να αποστρέψεις το βλέμμα. Αναπαριστά τις πεποιθήσεις των λευκών της περιόδου (1800-1850) για το τι συνιστά ένας μαύρος άνθρωπος. Απεικονιζόταν, λοιπόν,με έναν απάνθρωπο, γκροτέσκο και γελοιογραφικό τρόπο ο οποίος διαιωνίστηκε και οδήγησε στη λειτουργία των λεγόμενων «Minstrel show«.  Σε αυτά, λευκοί ηθοποιοί έβαφαν το πρόσωπό τους μαύρο (!!!!!) και διακωμωδούσαν τους αφροαμερικανούς. Ορισμένες από τις παρακάτω εικόνες (κατά πρώτο λόγο σε κάνουν να απελπίζεσαι με την ανθρωπότητα) θυμίζουν τις γκριμάτσες του Glover.Gambino

Gambino Gambino Gambino

Η φιγούρα του Jim Crow ήταν τόσο ρατσιστική, που το όνομά του δόθηκε σε μία σειρά νόμων τύπου απαρτχάιντ, οι οποίοι διαχώριζαν τη θέση λευκών και μαύρων στους κοινούς χώρους. Κλασικό παράδειγμα αξιοπρέπειας και απαίτησης ισότητας αποτελεί η κίνηση της Ρόζα Μπανκς να μην σηκωθεί από τη θέση της στο λεωφορείο έτσι ώστε να καθίσει λευκός παρά την ποινή της φυλάκισης. Επίσης, η περίπτωση της  Dorothy Counts η οποία μετά από τέσσερις μέρες σε λευκό σχολείο αναγκάστηκε να φύγει λόγω του εκφοβισμού που βίωσε. Παράλληλες εικόνες έχουμε δει και σε πρόσφατες ταινίες όπως το Hidden Figures (διαφορετικά αποχωρητήρια, διαφορετικές καφετιέρες) και το The Help (το αφροαμερικανό υπηρετικό προσωπικό είχε διαφορετική τουαλέτα από τους «κυρίους του»). Παρακάτω βλέπουμε κάποιες τέτοιες, απίστευτες περιπτώσεις.

Gambino Gambino Gambino

Στοιχείο 5ο: Ο χορός

Ο χορός αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του βίντεο. Η αλήθεια είναι πως μας αποσπά τη προσοχή από όσα συμβαίνουν στο βάθος. Κάτι το ευτελές δηλαδή, λειτουργεί ως βιτρίνα για αυτό που μετράει ουσιαστικά. Μπορεί αφροαμερικανοί καλλιτέχνες να τραγουδάνε και να χορεύουν μέσα στο γκλάμουρ, δεν αντιστοιχεί όμως στη πραγματικότητα που αντιμετωπίζει καθημερινά μία μειονότητα. Παράλληλα, πολλοί παρατήρησαν ότι ο χορός αυτός θυμίζει έναν αφρικανικό, το gwara gwara κάτι που, πιθανόν, υποδηλώνει μία επιστροφή στις προπατορικές ρίζες.

Στοιχείο 6ο: Το κόκκινο πανί

Άλλο ένα χαρακτηριστικό που ξεφεύγει της προσοχής μας, αλλά αποτελεί καίριας σημασίας συνυποδήλωση, είναι το κόκκινο πανί στο οποία εναποτίθενται τα όπλα. Φυσικά, το κόκκινο πανί λειτουργεί ως κόκκινο πανί για την υποστήριξη της οπλοκατοχής στην Αμερική, νομοθεσία που έχει οδηγήσει σε τόσα τραγικά περιστατικά σκοτωμών. Ο Childish Gambino επιχειρεί με αυτό το τρόπο να ειρωνευτεί αυτή την αντιμετώπιση των όπλων σαν κάτι θείο ή αριστοκρατικό που πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ανάλογο σεβασμό…

Στοιχείο 7ο: Τα μετόπισθεν

Όπως είπαμε, ο χορός λειτουργεί σαν αντιπερισπασμό από τα ουσιώδη πράγματα. Έτσι, στο βάθος παρατηρούμε διάφορα στοιχεία:

α)Εμπνεύσεις: Το γενικότερο χάος που επικρατεί, με ανθρώπους να τρέχουν πανικόβλητοι και ομάδες καταστολής να κυνηγάνε, σύμφωνα με δηλώσεις του σκηνοθέτη Hiro Murai προέρχεται από πηγές όπως το Mother του Αρονόφσκυ και το City of God (2002).

β) αυτοκτονία: Ένας άνθρωπος βουτάει στο κενό

γ)κινητά: Κάποιοι νέοι απαθανατίζουν τις στιγμές βίας με τα κινητά τους, γεγονός που έχει συμβεί κατ’εξακολούθηση σε πραγματικές αντίστοιχες περιστάσεις.

δ)λευκό άλογο: Πολλοί χρήστες των μέσων μαζικής δικτύωσης επισήμαναν το λευκό άλογο με τον κουκουλοφόρο αναβάτη που τρέχει στο βάθος. Και παρέθεσαν απόσπασμα της Αποκάλυψης του Ιωάννη που αναφέρει «Και κοίταξα, και ιδού ένα χλωμό πρόσωπο: και το όνομά εκείνου που καθόταν πάνω του ήταν Θάνατος, και η Κόλαση τον ακολουθούσε». Φυσικά ο κουκουλοφόρος, θυμίζει θανατοποινίτη ή αιχμάλωτο που θα αντικρύσει σε λίγες στιγμές το Θάνατο, ενώ από πίσω του ακολουθεί… βλέπετε τι ακολουθεί.

Στοιχείο 8ο: Η χορωδία

Στις 17 Ιουνίου 2015, ένας νεαρός (21 χρονών), ο Ντύλαν Ρούφ σκότωσε εννέα άτομα σε μία εκκλησία στο Τσάρλεστον της Νότιας Καρολίνας. Ο Ρουφ, έδρασε με σκοπό να ξεκινήσει έναν φυλετικό πόλεμο μίσους, καθώς πίστευε στην ανωτερότητα της λευκής φυλής. Εδώ, ο Gambino αναφέρεται άμεσα σε αυτό το γεγονός, και στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους.

Στοιχείο 9ο: 17 δευτερόλεπτα Σιωπής

Από το 2.44 μέχρι το 3.01 η μουσική σταματάει στο βίντεο. Τα 17 αυτά δευτερόλεπτα σιωπής συμβολίζουν τα 17 άτομα (14 μαθητές και 3 άτομα προσωπικό) που σκοτώθηκαν στις 14 Φεβρουαρίου του 2018 στο λύκειο Stoneman Douglas στη Φλόριντα.

Στοιχείο 10ο: Τα αυτοκίνητα

Αν παρατηρήσετε όλα τα αυτοκίνητα είναι παλιά. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει οτι οι μειονότητες δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν ένα σύγχρονο αμάξι. Επίσης, ο χορός πάνω στην οροφή του αμαξιού μπορεί να αποδίδει φόρο τιμής στον Michael Jackson (Black Panther). Το πιο δυνατό χαρακτηριστικό όμως, είναι οι ανοιχτές πόρτες… Θα μου πείτε γιατί. Γιατί η αστυνομία όταν σταματάει ένα αυτοκίνητο, ζητάει από τον οδηγό να κατέβει αν τον θεωρήσει ύποπτο. Λοιπόν, το προφίλ των Αφροαμερικανών δίνει ορισμένα μηνύματα στον εγκέφαλο της άρχουσας τάξης. Έτσι, πολλά έχουν υπάρξει τα περιστατικά όπου μαγνητοσκοπείται η βία στον μαύρο οδηγό από την ομάδα των αστυνομικών. Ο Spike Lee, μάλιστα, στη ταινία του «Malcolm X» (1992), έχει στους τίτλους αρχής τις εικόνες από το ξυλοδαρμό του ταξιτζή Rodney King από αστυνομικούς του τμήματος του Λος Άντζελες.

Στοιχείο 11o: SZA

Προς το τέλος του βίντεο, εμφανίζεται μία θηλυκή φιγούρα με περίεργη χαίτη. Η φιγούρα αυτή είναι μία τραγουδίστρια εν ονόματι SZA η οποία επιβεβαίωσε με μία φωτογραφία της στο instagram ότι το χτένισμά της παραπέμπει στη κόμωση του αγάλματος της Ελευθερίας.

Liberty .

A post shared by SZA (@sza) on

 

Στοιχείο 12ο: Get Out

Τέλος, οι περισσότεροι παραλληλίζουν τη τελευταία σκηνή του βίντεο με την Οσκαρική ταινία και ψυχολογικό θρίλε «Get Out«. Εντούτοις, ο σκηνοθέτης του βίντεο ανέβασε το παρακάτω απόσπασμα από τη ταινία Paprika. Ε, Ιάπωνας είναι ο άνθρωπος, τι θα έκανε…

Για να κλείσουμε, πέραν των προαναφερθέντων ταινιών και σειρών, αν σας ενδιαφέρει το θέμα, καλό θα ήταν να δείτε το Selma, I am not your Negro και American History X.

2 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Εξαιρετικη η αναλυση! Πολλα μπραβο για την ερευνα! Να προσθεσω την εξης λακωνικη απαντηση που εδωσε γελωντας συνωμοτικα ο Glover οταν τον ρωτησαν πριν λιγες μερες για το τραγουδι του : «Ηθελα απλα να φτιαξω ενα καλο τραγουδι και κατι που θα μπορει να παίζεται την 4η Ιουλιου». Την ημερα λοιπον που γιορταζει η Αμερικη και χαιρονται οι πολιτες της για ολα οσα πρεσβευει η χωρα του. Η Αμερικη που στον υμνο της ειναι η «land of the free». This is America λοιπον , ή αλλιως this is freedom. Ελα ομως που εκτος απο τους χορους κ τα χαρουμενα τραγουδια στο προσκηνιο συμβαινουν κι αυτα που γινονται, τωρα και στο παρελθον, στο background, ολα αυτα δηλαδη που αναλυονται στο άρθρο. Ειναι λοιπον ενας ειρωνικος και καυστικος υμνος εις την (αμερικανικη) ελευθερια η δημιουργια του Glover, κι ας το λεει ο ιδιος να απλο τραγουδι. 😉

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here